Bốn câu hỏi dưới đây định hình toàn bộ kế hoạch nghề nghiệp ở một nước mới. Trả lời được cả bốn trong năm đầu là đã đi được phần lớn chặng khó.
Và chúng nên được trả lời theo đúng thứ tự này.
Câu một: nghề của tôi có cần giấy phép ở đây không
Đây là câu quyết định nhất vì nó chia lộ trình thành hai hướng hoàn toàn khác.
Nếu có, mọi kế hoạch phải xoay quanh thủ tục công nhận, và nó thường mất thời gian.
Nếu không, trọng tâm chuyển sang ngôn ngữ và sang việc trình bày kinh nghiệm.
Trả lời câu này mất một buổi tra cứu và nó tránh được nhiều tháng đi sai hướng.
Câu hai: tư cách của tôi cho quyền làm việc tới đâu
Vì phạm vi quyền làm việc gắn với loại giấy phép cư trú, và nó không giống nhau ở mọi loại.
Có loại cho quyền đầy đủ, có loại giới hạn theo ngành hoặc theo chủ sử dụng.
Và với một số loại, việc đổi việc cần thủ tục hoặc cần thông báo.
Biết chính xác phạm vi này trước khi tìm việc tránh được những tình huống rất khó xử lý về sau.
Câu ba: mức ngôn ngữ nào là đủ cho mục tiêu của tôi
Vì mức cần cho một công việc khác với mức cần cho lộ trình tư cách, và cả hai đều có đích cụ thể.
Biết đích ấy giúp biết mình còn cách bao xa và cần bao lâu.
Và nó giúp chọn đúng loại khoá học: ngôn ngữ chung hay ngôn ngữ chuyên ngành.
Đây là câu mà việc trả lời sớm rút ngắn được nhiều nhất về thời gian.
Câu bốn: đâu là bước đi thực tế của năm đầu
Với nhiều người, đó không phải công việc mơ ước mà là công việc đầu tiên mở ra những cái sau.
Vì kinh nghiệm tại chỗ và người có thể nói về mình là hai thứ chỉ có được bằng cách bắt đầu.
Và vì ở một thị trường mà việc chuyển chỗ làm là bình thường, bước đầu không định đoạt cả sự nghiệp.
Nghĩa là câu hỏi đúng cho năm đầu là bước nào mở được nhiều cửa nhất, chứ không phải bước nào tốt nhất.
Câu hỏi thứ năm cho người ở lại lâu dài
Với người đã qua năm đầu và đã ổn định, có một câu nữa đáng đặt: con đường nghề nghiệp ở đây dẫn tới đâu.
Vì ở nhiều hệ thống châu Âu, việc thăng tiến gắn với những chứng chỉ hoặc bậc đào tạo cụ thể hơn là với thâm niên.
Và có những chương trình đào tạo tiếp dành cho người đang đi làm, nhiều nơi được hỗ trợ chi phí.
Nghĩa là con đường đi lên thường rõ ràng hơn nhiều so với hình dung, nhưng nó phải được tìm hiểu chứ không tự hiện ra.
Đây là câu hỏi nên đặt với chính chủ sử dụng lao động và với cơ quan lao động của nước ấy — cả hai đều thường có thông tin về các chương trình mà người lao động đủ điều kiện tham gia.
Sai lầm hay gặp
Bắt đầu tìm việc trước khi biết nghề của mình có cần giấy phép không.
Nhận một lời mời mà chưa kiểm phạm vi quyền làm việc của tư cách mình.
Chờ tới khi ngôn ngữ đủ tốt rồi mới bắt đầu, trong khi chính việc đi làm là nơi ngôn ngữ tiến nhanh nhất.
Và coi công việc đầu tiên là thước đo về mình, trong khi nó chỉ là bước vào.
Vì sao thứ tự bốn câu lại quan trọng
Mỗi câu chỉ có ý nghĩa sau khi câu trước đã được trả lời.
Biết mức ngôn ngữ cần đạt mà chưa biết nghề mình có cần giấy phép không thì chưa biết đích thật sự nằm ở đâu.
Và tìm việc mà chưa biết phạm vi quyền làm việc của tư cách mình thì có thể mất công cho những vị trí không nhận được.
Nghĩa là thứ tự ở đây không phải sự sắp xếp cho gọn mà là quan hệ phụ thuộc thật giữa bốn câu hỏi.
Và đó cũng là lý do hai câu đầu nên được trả lời trong những tuần đầu tiên — chúng tốn rất ít thời gian nhưng chúng định hình mọi việc còn lại của cả năm.
Điều chuyên mục này để lại
Bằng cấp không tự động dùng được ở nước khác, và có ba loại công nhận phục vụ ba mục đích khác nhau.
Nghề có giấy phép và nghề không có giấy phép đi theo hai lộ trình hoàn toàn khác.
Ngôn ngữ là rào cản thật, và nó nằm ở mức tham gia chứ không ở mức làm được việc.
Mọi thủ tục, danh mục nghề và quyền lao động đều do cơ quan có thẩm quyền của chính nước mình sống công bố — và cơ quan lao động của nước ấy là đầu mối miễn phí mà người mới đến ít dùng nhất so với giá trị của nó.
Câu hỏi thường gặp
Câu hỏi nào nên trả lời đầu tiên?
Câu đầu tiên là nghề của mình có cần giấy phép hành nghề ở nước này không, vì câu trả lời chia lộ trình nghề nghiệp thành hai hướng hoàn toàn khác nhau.
Vì sao phải biết phạm vi quyền làm việc?
Vì quyền làm việc gắn với loại giấy phép cư trú và không giống nhau ở mọi loại; có loại giới hạn theo ngành, theo chủ sử dụng lao động hoặc theo số giờ.
Có nên chờ ngôn ngữ tốt rồi mới đi làm không?
Không, vì chính việc đi làm là nơi ngôn ngữ tiến nhanh nhất — và mức cần cho công việc khác với mức cần cho lộ trình tư cách.
Câu hỏi đúng cho công việc năm đầu là gì?
Bước nào mở được nhiều cửa nhất, chứ không phải bước nào tốt nhất — vì nó chỉ là bước vào, không định đoạt cả sự nghiệp.
Người Việt năm đầu ở châu Âu nên đặt mục tiêu nghề nghiệp thế nào?
Ưu tiên công việc giúp học ngôn ngữ, có kinh nghiệm tại chỗ và mở rộng quan hệ trong ngành, dù có thể thấp hơn trình độ. Song song làm thủ tục công nhận bằng cấp, để từ năm thứ hai trở đi có thể chuyển sang vị trí phù hợp hơn.
